มุมสุขภาพ
สุขภาพ โภชนาการ และการบริหารร่างกาย

Custom Search
บาดแผลเล็กน้อย
 
 
                                           

     บาดแผลเล็กน้อย ได้แก่ บาดแผลที่เกิดจากมีดบาด แผลสดจากกิ่งไม้หรือถูกก้อนหินแหลม บาดแผลมีรอยถลอกหรือหนังเปิด อาจมีเลือดออกเพียงเล็กน้อย ห้ามเลือดโดยใช้นิ้วหรือมือกด หรือพันผ้าก๊อซ เลือดหยุดและแผลหายได้เองโดยไม่ต้องใช้ยาหรือเข็มเย็บใดๆ

     แผลเหล่านี้เป็นแผลเล็กน้อยเกิดขึ้นได้กับทุกคนตามร่างกาย ตั้งแต่ มือ-เท้า หรือ แขน-ขา โดยไม่ต้องรักษาหรือดูแลเป็นพิเศษ แผลสามารถหายไปเองโดยเจ้าตัวทีมีแลก็ไม่ทันรู้ตัวด้วยซ้ำว่าแผลหายไปตั้งแต่เมื่อไหร่ แต่ก็ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคนเสมอไป

     ปรากฏว่ามีหลายคนที่แผลควรหายไปเองหลายวันแล้ว แต่แผลไม่หาย มีหนองอักเสบ เกิดเป็นเรื่องใหญ่โตขึ้นมา ทั้งหมดนี้มักจะเกิดจากความประมาทและละเลยของผุ้เป็นผลนั่นเอง

ดูแลบาดแผลอย่างไร

     สิ่งที่ควรปฏิบัติง่ายๆ ของผู้ที่มีบาดแผล และไม่เสียเวลาอะไร แต่จะบรรเทาความเดือดร้อนของผู้ที่มีบาดแผลไปได้มาก ซึ่งเจ้าตัวและคนใกล้ชิดไม่ควรละเลย

     ผู้ที่ควรระวังดูแลบาดแผลเป็นพิเศษ เพราะมักจะเกิดการติดเชื้อและอักเสบลุกกลามได้ง่าย คือผู้ป่วยโรคเบาหวาน

     พบว่าเมืองไทยของเรามีผู้ป่วยโรคเบาหวานเพิ่มจำนวนมากขึ้น ทั้งที่รู้และไม่รู้ บางคนไม่ได้เป็นโรคเบาหวานเต็มรูปแบบแต่มีน้ำตาลในเลือดมากเพราะถ้ากินของหวานหรือผลไม้ที่มีรสหวานมากๆ ก็จะมีน้ำตาลสูงในเลือดได้ ขณะนั้นจะมีลักษณะคล้ายคนเป็นเบาหวาน กล่าวคือมีบาดแผลเพียงเล็กน้อย ก็มีโอกาสที่จะอักเสบเป็นหนองหรือลุกลามได้ง่าย

     คนที่เป็นโรคเบาหวานทุกคนแพทย์ที่ดูแลรักษามักจะตักเตือนว่าควรระมัดระวังการเป็นบาดแผลอักเสบได้มากกว่าคนปกติธรรมดา

     คนที่เป็นโรคเบาหวานอาจมีอาการชาปลายมือปลายเท้า หรือมีความรู้สึกน้อยกว่าคนปกติธรรมดา ดังนั้น ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานต้องระมัดระวังการติดเชื้ออักเสบและการลุกลามของบาดแผลเป็นพิเศษ

     มีข้อแนะนำง่ายๆ ว่าควรจะรักษามือ-เท้า ให้สะอาดอยู่เป็นนิตย์ หมั่นสังเกตบ่อย ว่ามีแผลถลอกเกิดขึ้นกับมือและเท้าบ้างหรือไม่ เพราะอาจเกิดได้โดยไม่รู้เนื้อรู้ตัว

     หมั่นตัดเล็บหรือถ้าให้คนอื่นตัดให้ก็ควรบอกให้เขาระมัดระวัง อย่าไปตัดเอาเนื้อเข้า เพราะแผลอาจอักเสบและหายช้ากว่าปกติ

     มีข้อปฏิบัติง่ายๆ สำหรับผู้ที่เป็นโรคเบาหวานและรวมถึงคนที่ยังไม่ได้เป็น เกี่ยวกับบาดแผลเล็กน้อยแผลถลอก ดังนี้

     ทำความสะอาดบาดแผลด้วยน้ำธรรมดา (ทั้งน้ำปะปา น้ำต้มสุก หรือน้ำฝนที่สะอาด ฯลฯ) และสบู่ ใช้ผ้าสะอาดซับบาดแผลให้แห้ง และทาด้วยน้ำยาโพรวิโดนไอโอดีนบางๆ เพียงครั้งเดียว

     น้ำยาโพรวิโดนไอโอดีน มีชื่อทางการค้าหลายชื่อ เช่น ไอโปดีน เบตาตีน โพวาดีน มีสรรพคุณใช้ใส่แผลถลอก แผลสดขนาดเล็ก

     ถ้าแผลมีอาการอักเสบ ติดเชื้อหรือเป็นหนอง ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อป้องกันไม่ให้แผลลุกลามมากขึ้น

     หลังการรักษาแผลชนิดนี้คือการทำความสะอาด และไม่ต้องทำบ่อย พอให้หนังงอกมาปิดเนื้อให้หมดก็เพียงพอแล้ว

     แผลที่มีเสี้ยนหรือหนามปักค้างก้จะต้องพยายามนำเสี้ยนหรือหนามออก ถ้านำออกเองไม่ได้ก็ควรให้แพทย์หรือบุคลากรทางแพทย์ช่วยนำออกให้แล้วทำความสะอาดซ้ำ และอย่าทำจนเนื้อซ้ำ

     บางรายที่บาดแผลติดเชื้อแพทย์อาจให้กินยาหรือฉีดยาตามความจำเป็นเท่านั้น

แผลชนิดอื่นที่อาจพบได้

     การเกิดแผลของคนเรามีหลายชนิด เช่น แผลมีดบาด แผลผิวไม้ขีดข่วน ทำให้หนังฉีกขาด ที่สำคัญคือ ทำความสะอาดโดยใช้น้ำสะอาดหรือาจใช้สบู่ฟอกถ้าสกปรกมาก ไม่ต้องใช้ยาพิเศษอะไรใส่

     สำหรับการใช้ยา ถ้าไม่เข้าใจก้อาจทำให้แผลหายช้าเข้าไปอีก หรือเกิดการอักเสบได้ อย่าลืมว่าข้อสำคัญ  คือการทำความสะอาดโดยการล้างน้ำสะอาด เช่น น้ำต้มสุก และทำให้เย็นลงจนล้างแผลได้สะดวก

     การเกิดแผลธรรมดาไม่ควรเย็บแผล แต่ถ้าจำเป้นต้องเย็บควรเปิดปากแผลไว้ให้ระบายน้ำยาได้สะดวก  มีน้อยที่อาจใช้ท่อระบาย แต่ก็ควรเอาออกเมื่อไม่มีอะไรออกตามท่อระบาย หรือน้ำเหลืองไหลออกหมดแล้ว

     การใช้ยากันบาดทะยักและยาปฏิชีวนะ ควรอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา

     มีผู้ป่วยจำนวนหนึ่งที่เป็นแลแล้วแผลเกิดอักเสบได้ง่าย คือผู้ป่วยที่มีโรคของหลอดเลือดฝอย และโรคหลอดเลือดขอด แต่ไม่ค่อนพบในคนไทย อย่างหลังผู้ป่วยก็ได้รับการรักษาจากแพทย์อยู่แล้ว

     นพ.เกษรียร ภังคานนท์

ขอบคุณข้อมูลจาก : นิตยสารหมอชาวบ้าน ฉบับที่ 394 ภาพประกอบจาก : อินเทอร์เน็ต