มุมสุขภาพ
สุขภาพ โภชนาการ และการบริหารร่างกาย

Custom Search
ขาขาดเลือดเฉียบพลัน
 
 

มี คนจำนวนไม่น้อย ที่ต้องสูญเสียขา กลายเป็นคนพิการ หรือ บางคนถึงขั้นเสียชีวิต จากภาวะขาขาดเลือดเฉียบพลันและรุนแรง 

เกี่ยวกับเรื่องนี้ รศ.นพ.ประมุข มุทิรางกูร หัวหน้าสาขาวิชาศัลยศาสตร์หลอดเลือด ภาควิชาศัลยศาสตร์คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่า สาเหตุสำคัญของขาขาดเลือดเฉียบพลัน เกิดจากลิ่มเลือดหลุดมาอุดตันภายในหลอดเลือดแดงของขา โดยลิ่มเลือดนี้หลุดมาจากหัวใจและจากหลอดเลือดแดงใหญ่ในส่วนทรวงอกหรือช่องท้อง หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที จะเกิดภาวะขาเน่าตาย อย่างรวดเร็ว อวัยวะสำคัญหยุดทำงาน เช่น ไต ปอด หัวใจ และอาจเสียชีวิตได้จากการไหลซึมของสารพิษจากขาที่ขาดเลือดเข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตทั่วร่างกาย 

ตำแหน่งที่พบการอุดตันมากที่สุดได้แก่ หลอดเลือดแดงส่วนต้นขา รองลงมาคือ หลอดเลือดแดงส่วนน่อง หลอดเลือดแดงส่วนอุ้งเชิงกราน และหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนช่องท้อง 

อาการสำคัญของขาขาดเลือดเฉียบพลัน คือ ปวดขาอย่างรุนแรงตลอดเวลา ขาเย็นและซีด ขาหมดความรู้สึก ขาขยับไม่ได้ เมื่อคลำชีพจรบริเวณขาทั้ง 2 ข้าง จะเบาลงหรือคลำไม่ได้ ในเวลาต่อมา ผู้ป่วยจะมีอาการสูญเสียความรู้สึกของขาและเกิดการอ่อนแรงบริเวณนิ้วเท้า เมื่อการขาดเลือดของขาอยู่ในขั้นรุนแรงจะไม่สามารถขยับเท้าและขาได้ หากทิ้งไว้ภายในเวลาประมาณ 6 ชั่วโมง อาจเกิดภาวะขาเน่าตายได้ 

การรักษาภาวะขาขาดเลือดเฉียบพลันมีดังนี้ 1.ขาขาดเลือดขั้นเบาและปานกลางรักษาโดย การฉีดยาละลายลิ่มเลือดผ่านทางสายสวน 2.ขาขาดเลือดขั้นรุนแรง รักษาโดยการผ่าตัดขจัดลิ่มเลือด 3.ขาขาดเลือดขั้นรุนแรง และมีสารพิษไหลซึมเข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตรักษาโดย  การผ่าตัดขจัดลิ่มเลือดร่วมกับการระบายสารพิษผ่านทางหลอดเลือดดำของขาเข้าเครื่องไตเทียม ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ รพ.ศิริราชค้นพบเป็นครั้งแรกของโลก ขั้นตอนเริ่มจาก ผ่าตัดสอดใส่สายสวนเข้าไปในหลอดเลือดดำของขาที่ขาดเลือด นำเลือดดำจากขาที่ขาดเลือดผ่านเข้าเครื่องไตเทียมเพื่อการฟอกเลือด นำเลือดที่ฟอกแล้วจากเครื่องไตเทียมกลับเข้าสู่ร่างกายทางหลอดเลือดดำบริเวณคอ ผ่าตัดนำลิ่มเลือดออกจากหลอดเลือดแดงของขา โดยใช้สายสวนที่มีปลายเป็นลูกโป่ง เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ในระหว่างการปล่อยให้เลือดไปเลี้ยงขาทั้ง 2 ข้าง ภายหลังการผ่าตัดขจัดลิ่มเลือด 

ข้อดีของการรักษาที่คิดค้นขึ้นมาใหม่ คือ เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูง ง่าย ประหยัด สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในภาวะขาขาดเลือดที่มีสาเหตุอื่น เช่น การบาดเจ็บอย่างรุนแรงของขาได้ สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาลต่าง ๆ ได้ เป็นวิธีที่ได้รับการยอมรับในต่างประเทศว่าเป็นวิธีต้นแบบ

วิธีที่ควรปฏิบัติสำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะขาขาดเลือดเฉียบพลันและรุนแรง คือ 1.รีบมาโรงพยาบาลเพื่อมาพบแพทย์ทันทีที่มีอาการปวดขาอย่างรุนแรงตลอดเวลา 2.สังเกตการเปลี่ยนแปลงของภาวะขาขาดเลือดมีความรวดเร็วมากน้อยเพียงใด เช่น ระดับความเย็นและซีดของขา การรับรู้ความรู้สึกของขา และการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อเท้าและขา 3.ห้ามนำกระเป๋าน้ำร้อนวางประคบขาที่มีอาการ ปวดและเย็น 4.ห้ามรักษาเองที่บ้านตามลำพังโดยการกินยาระงับปวด

การป้องกันภาวะขาขาดเลือดเฉียบพลัน คือ 1.รักษาโรคหัวใจที่เป็นสาเหตุของลิ่มเลือด เช่น การเต้นหัวใจผิดจังหวะ กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน 2.รักษาโรคหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพองส่วนทรวงอกและช่องท้อง ซึ่งอาจมีลิ่มเลือดก่อตัวภายในและอาจเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดลิ่มเลือดอุดตันภายในหลอดเลือดแดงของขา 3.กินยาต้านการแข็งตัวของเลือดในกรณีที่พบสาเหตุที่เป็นปัจจัยเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือด ที่ไม่สามารถแก้ไขได้ 4.หลีกเลี่ยงการกดนวดช่องท้องหรือขาที่พบว่ามีก้อนเกิดขึ้น ซึ่งอาจเป็นก้อนที่เกิดจากหลอดเลือดโป่งพองได้.

นวพรรษ บุญชาญ : รายงาน
(ขอบคุณข้อมูลจาก หนังสือพิมพ์เดลินิวส์)